Tái định cư Sun Vĩnh Hưng là một trong những vấn đề được quan tâm nhất khi dự án cải tạo, chỉnh trang và tái thiết đô thị Vĩnh Hưng được triển khai trên phạm vi nghiên cứu khoảng 447 ha.
Khác với một dự án phát triển trên quỹ đất hoàn toàn mới, Vĩnh Hưng đã có cộng đồng dân cư sinh sống ổn định qua nhiều năm. Vì vậy, câu chuyện tái thiết không chỉ nằm ở việc xây dựng những tuyến đường mới, công viên hay các khu đô thị hiện đại, mà còn là bài toán bố trí nơi ở mới cho các hộ dân bị ảnh hưởng, duy trì sự kết nối của cộng đồng và hạn chế tối đa những xáo trộn trong đời sống.
Theo thông tin Sun Group công bố tại lễ khởi công ngày 28/8/2026, dự án có tổng vốn đầu tư gần 186.000 tỷ đồng, gồm khoảng 206,1 ha tái thiết đô thị và 240,9 ha cải tạo, chỉnh trang. Sun Group cho biết các hộ dân thuộc diện ảnh hưởng sẽ được bố trí tái định cư ngay trên địa bàn phường.
Đáng chú ý, tài liệu Vision Master Plan – Quy hoạch tái thiết kết hợp chỉnh trang đô thị Vĩnh Hưng còn đưa ra một phương án nghiên cứu riêng về tái định cư, trong đó thể hiện khu vực bố trí tái định cư tại chỗ, các cụm nhà tái định cư cao tầng và thấp tầng. Đây là cơ sở quan trọng để hình dung cách bài toán tái định cư có thể được tổ chức trong tổng thể không gian đô thị tương lai.
Tái định cư Sun Vĩnh Hưng bắt đầu từ bài toán của một cộng đồng đã hình thành
Vĩnh Hưng không phải khu vực chưa có dân cư. Đây là một không gian đô thị hiện hữu với hàng chục nghìn người đang sinh sống, làm việc và hình thành các mối quan hệ cộng đồng qua nhiều năm.
Trong quá trình tái thiết, một phần không gian hiện hữu sẽ được tổ chức lại để xây dựng hạ tầng, giao thông, công viên, các công trình công cộng và những khu chức năng mới. Điều đó đồng nghĩa với việc bài toán tái định cư không thể tách rời khỏi quy hoạch tổng thể của Vĩnh Hưng.
Tái định cư Sun Vĩnh Hưng vì thế không đơn thuần là chuyển người dân từ một địa điểm sang một nơi ở khác. Vấn đề lớn hơn là làm thế nào để người dân vẫn có thể tiếp tục cuộc sống tại chính khu vực quen thuộc, tiếp cận trường học, y tế, giao thông, chợ, dịch vụ và các mối quan hệ cộng đồng đã hình thành.
Đây cũng là điểm đáng chú ý trong thông tin được Sun Group công bố: toàn bộ các hộ dân thuộc diện ảnh hưởng được định hướng bố trí tái định cư ngay trên địa bàn phường Vĩnh Hưng.
Cách tiếp cận này, nếu được triển khai đúng theo định hướng, sẽ khác đáng kể so với việc đưa người dân tới một khu vực hoàn toàn mới và cách xa nơi ở cũ.
Bởi với một khu vực đô thị đã hình thành, nơi ở không chỉ có giá trị ở bản thân căn nhà. Đó còn là khoảng cách tới nơi làm việc, trường học của con cái, cơ sở kinh doanh, người thân, hàng xóm và những thói quen sinh hoạt đã được duy trì trong nhiều năm.
Giữ được địa bàn sinh sống cũng đồng nghĩa với việc giữ lại một phần cấu trúc xã hội của Vĩnh Hưng.
Phương án bố trí tái định cư tại chỗ trong Vision Master Plan Vĩnh Hưng.
Vision Master Plan hé lộ quy mô phương án tái định cư tại chỗ
Điểm đáng chú ý nhất trong tài liệu Vision Master Plan là phần Resettlement Plan – phương án tái định cư được thể hiện riêng trong tổng thể quy hoạch.
Theo bản đồ này, khu vực tái định cư được nghiên cứu theo hướng bố trí ngay trong địa bàn Vĩnh Hưng, với hai nhóm chính gồm nhà tái định cư cao tầng và khu tái định cư thấp tầng.
Tài liệu ghi nhận:
- Tổng số hộ dự kiến cần tái định cư: khoảng 6.300 hộ.
- Tái định cư cao tầng: công trình dự kiến 25 tầng, đáp ứng khoảng 6.400 căn hộ.
- Tái định cư thấp tầng: công trình dự kiến 5 tầng, đáp ứng khoảng 100 lô.
Đây là những con số được thể hiện trong Vision Master Plan, vì vậy cần hiểu là quy mô nghiên cứu/dự kiến trong phương án quy hoạch, không nên đồng nhất với một chính sách tái định cư hoặc phương án bồi thường đã được công bố chính thức cho từng hộ dân.
Tuy nhiên, bản đồ này vẫn cho thấy một điều rất quan trọng: tái định cư đã được đặt vào cấu trúc không gian của phương án tái thiết, thay vì được xem như một bài toán xử lý riêng sau khi hoàn thành các hạng mục khác.
Nói cách khác, nơi ở của người dân hiện hữu được tính toán cùng với hệ thống nhà ở, giao thông, công viên, trường học và các chức năng đô thị khác.
Phương án tái định cư tại chỗ được thể hiện trong Vision Master Plan Vĩnh Hưng; các con số là quy mô dự kiến trong tài liệu nghiên cứu.
Điều đáng chú ý tiếp theo nằm ở cách những khu tái định cư này được đặt trong tổng thể không gian đô thị.
Bản đồ cấu trúc sử dụng đất của Vision Master Plan cho thấy nhà tái định cư được bố trí cùng với nhiều chức năng đô thị khác, bao gồm nhà ở hiện hữu chỉnh trang, nhà ở cao tầng, nhà ở thấp tầng, nhà ở xã hội, trường học, y tế, công viên, thương mại – dịch vụ và các khu chức năng hỗn hợp.
Điều này cho thấy mục tiêu của phương án không chỉ là tạo ra đủ số lượng chỗ ở, mà còn hướng tới việc đưa khu tái định cư vào trong một cấu trúc đô thị đồng bộ hơn.
Nhà tái định cư được đặt trong tổng thể cấu trúc sử dụng đất cùng các chức năng đô thị khác.
Tái định cư không chỉ là “chỗ ở mới” mà còn là bài toán giữ cộng đồng
Một trong những vấn đề khó nhất của các dự án tái thiết đô thị hiện hữu là làm thế nào để thay đổi không gian mà không làm đứt gãy cộng đồng.
Một khu dân cư hình thành trong nhiều năm thường có những giá trị không thể hiện trên bản đồ quy hoạch: quan hệ hàng xóm, các cửa hàng quen thuộc, trường học gần nhà, tuyến đường đi làm mỗi ngày hay những không gian sinh hoạt cộng đồng.
Nếu người dân được chuyển tới một khu vực quá xa, những liên kết này có thể bị thay đổi hoàn toàn.
Vì vậy, với tái định cư Sun Vĩnh Hưng, yếu tố “tại chỗ” có ý nghĩa đặc biệt.
Khi các khu tái định cư được tổ chức trong cùng địa bàn, người dân có điều kiện tiếp tục duy trì nhiều mối liên hệ với khu vực cũ. Đồng thời, nếu hệ thống giao thông, trường học, y tế, công viên và dịch vụ được đầu tư đồng bộ, việc tái định cư có thể trở thành một phần của quá trình nâng cấp chất lượng sống, thay vì đơn thuần là di chuyển chỗ ở.
Đây cũng là lý do phương án tái định cư cần được nhìn trong mối quan hệ với toàn bộ quy hoạch Vĩnh Hưng.
Sun Group cho biết khu vực tái thiết khoảng 206,1 ha sẽ tập trung đầu tư xây dựng mới và tổ chức lại không gian đô thị, trong khi khoảng 240,9 ha còn lại được cải tạo, chỉnh trang đồng bộ. Hạ tầng giao thông, công viên, cây xanh, mặt nước và hạ tầng xã hội được đặt trong cùng một cấu trúc phát triển.
Như vậy, câu hỏi quan trọng không chỉ là “người dân được bố trí ở đâu?”, mà còn là:
“Người dân sẽ sống như thế nào tại nơi ở mới?”
Một khu tái định cư thực sự hiệu quả cần gắn với những điều kiện sống cụ thể: khả năng kết nối giao thông, trường học, y tế, không gian công cộng, chợ và dịch vụ thiết yếu.
Đây cũng là nơi các nguyên lý quy hoạch như TOD, đô thị 15 phút và Urban Catalyst có thể trở thành một phần của bài toán tái định cư.
Nếu người dân có thể tiếp cận trường học, y tế, công viên, dịch vụ và giao thông công cộng thuận tiện hơn ngay trong khu vực sinh sống, quá trình tái định cư sẽ không chỉ là thay đổi địa chỉ trên giấy tờ mà có thể trở thành một bước chuyển đổi về chất lượng không gian sống.
Định hướng tổ chức các chức năng đô thị trong khoảng cách tiếp cận thuận tiện, theo nguyên lý đô thị 15 phút.
Sun Vĩnh Hưng sẽ giữ lại điều gì của Vĩnh Hưng hôm nay?
Tái thiết đô thị thường được nhìn thấy qua những thứ mới: những tuyến đường rộng hơn, các tòa nhà mới, công viên, hồ nước hay hệ thống giao thông hiện đại.
Nhưng với Vĩnh Hưng, một câu hỏi khác có lẽ quan trọng không kém: sau quá trình tái thiết, những giá trị nào của một cộng đồng đã tồn tại nhiều năm sẽ được giữ lại?
Đó có thể là vị trí sinh sống, các mối quan hệ hàng xóm, trường học, nơi làm việc, sinh kế và những không gian quen thuộc. Đó cũng có thể là cách người dân tiếp tục sử dụng khu vực sau khi hạ tầng được tổ chức lại.
Theo định hướng được công bố, dự án không chỉ tập trung vào khu vực tái thiết 206,1 ha mà còn bao gồm khoảng 240,9 ha cải tạo, chỉnh trang. Điều này cho thấy Vĩnh Hưng trong tương lai không phải một khu đô thị hoàn toàn mới thay thế toàn bộ không gian cũ, mà là sự kết hợp giữa tái thiết những khu vực cần tổ chức lại và chỉnh trang những khu vực có thể tiếp tục phát triển.
Đây cũng là điểm khiến bài toán tái định cư Vĩnh Hưng trở nên phức tạp hơn một dự án phát triển đô thị thông thường.
Mỗi khu dân cư có đặc điểm khác nhau. Có nơi cần mở rộng giao thông; có nơi cần bổ sung hạ tầng xã hội; có nơi cần tổ chức lại không gian; nhưng cũng có những khu vực mà việc cải tạo tại chỗ có thể là phương án phù hợp hơn nếu đáp ứng được yêu cầu quy hoạch.
Vision Master Plan hiện đã cho thấy một cấu trúc tổng thể trong đó khu tái định cư, nhà ở hiện hữu chỉnh trang, nhà ở mới, công viên, trường học, y tế, thương mại và giao thông cùng tồn tại trong một hệ thống.
Điều này mở ra một cách tiếp cận đáng chú ý: tái thiết Vĩnh Hưng không nhất thiết phải đồng nghĩa với xóa bỏ hoàn toàn những gì đang tồn tại.
Thay vào đó, mục tiêu lớn hơn là tổ chức lại không gian để những gì cần thay đổi được thay đổi, những gì có thể giữ lại được nghiên cứu giữ lại, đồng thời tạo ra một hệ thống hạ tầng và tiện ích tốt hơn cho cộng đồng.
Phối cảnh minh họa cho tầm nhìn đô thị xanh và cấu trúc không gian tương lai của Vĩnh Hưng.
Điều người dân cần chờ đợi ở giai đoạn tiếp theo
Ở thời điểm hiện tại, những thông tin về tái định cư Sun Vĩnh Hưng mới cho thấy rõ định hướng ở cấp độ quy hoạch và tổng thể dự án. Bản đồ Vision Master Plan đã thể hiện vị trí nghiên cứu các khu tái định cư, quy mô dự kiến khoảng 6.300 hộ, khoảng 6.400 căn hộ tái định cư cao tầng và khoảng 100 lô thấp tầng.
Trong khi đó, thông tin Sun Group công bố tại lễ khởi công xác nhận nguyên tắc các hộ dân thuộc diện ảnh hưởng được bố trí tái định cư ngay trên địa bàn phường.
Những vấn đề cụ thể hơn như hộ nào thuộc diện ảnh hưởng, phạm vi thu hồi đối với từng khu vực, phương án bồi thường, tiêu chí bố trí tái định cư, diện tích căn hộ hoặc lô đất cụ thể và thời điểm thực hiện vẫn cần chờ các thông tin, hồ sơ và phương án được cơ quan có thẩm quyền công bố ở các bước tiếp theo.
Đây là điểm người dân Vĩnh Hưng cần đặc biệt lưu ý: bản đồ quy hoạch tổng thể cho thấy hướng đi của đô thị, nhưng không thay thế cho phương án bồi thường và tái định cư cụ thể đối với từng hộ gia đình.
Vì vậy, ở giai đoạn hiện nay, điều đáng quan tâm nhất không phải là đoán trước một căn hộ tái định cư cụ thể sẽ ở đâu hay chính sách bồi thường sẽ như thế nào, mà là theo dõi quá trình từ quy hoạch tổng thể đến các phương án triển khai chi tiết.
Nếu được tổ chức đồng bộ, bài toán tái định cư có thể trở thành một phần quan trọng của quá trình nâng cấp Vĩnh Hưng: người dân không bị tách khỏi cộng đồng, trong khi chính cộng đồng đó được sống trong một hệ thống hạ tầng, giao thông, cây xanh và dịch vụ đô thị tốt hơn.
Đó mới là thước đo quan trọng của một cuộc tái thiết đô thị quy mô 447 ha.
Xem thêm: Thông tin quy hoạch dự án Sun Vĩnh Hưng
