Sun Vĩnh Hưng là dự án cải tạo, chỉnh trang và tái thiết đô thị có quy mô nghiên cứu khoảng 447 ha, tổng vốn đầu tư gần 186.000 tỷ đồng tại Hà Nội. Không chỉ hướng tới tổ chức lại không gian đô thị hiện hữu, dự án còn được định hướng theo mô hình “thành phố bọt biển” (Sponge City), phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng TOD và mô hình đô thị 15 phút. Trong đó, quy hoạch đề cập đến ba tuyến đường sắt đô thị số 4, 8 và 15, cùng hệ thống không gian ngầm đa chức năng.
Sun Vĩnh Hưng 447ha: Quy mô tái thiết đô thị gần 186.000 tỷ đồng
Dự án cải tạo, chỉnh trang và tái thiết đô thị Vĩnh Hưng được triển khai tại phường Vĩnh Hưng, khu vực phía Đông Nam Hà Nội. Theo thông tin Sun Group công bố tại lễ khởi công ngày 28/8/2026, dự án có quy mô nghiên cứu khoảng 447 ha, tổng mức đầu tư gần 186.000 tỷ đồng. Chủ đầu tư là Công ty TNHH Đầu tư Tập đoàn Mặt trời, thành viên Tập đoàn Sun Group.
Trong tổng diện tích nghiên cứu, khoảng 206,1 ha thuộc khu vực tái thiết đô thị, còn khoảng 240,9 ha được định hướng cải tạo, chỉnh trang trên nền đô thị hiện hữu. Đây là điểm khác biệt đáng chú ý của dự án so với những khu đô thị phát triển chủ yếu trên quỹ đất mới.
Vĩnh Hưng đã hình thành cộng đồng dân cư đông đúc, với nhà ở, đường giao thông, cơ sở sản xuất và nhiều chức năng đô thị đan xen. Vì vậy, bài toán đặt ra không chỉ là xây dựng các công trình mới mà còn phải tổ chức lại hạ tầng, cải thiện không gian công cộng và tính toán phương án phù hợp với khu dân cư hiện hữu.
Về vị trí, khu vực này nằm giữa Vành đai 2 và Vành đai 3, kết nối với các trục giao thông như Lĩnh Nam, Tam Trinh và khu vực Vành đai 2,5. Theo thông tin được công bố, dự án cách Hồ Gươm khoảng 4 km.
Quy mô 447 ha vì thế cần được nhìn nhận trong cả hai khía cạnh: tái thiết những khu vực cần tổ chức lại và chỉnh trang các khu vực đô thị đang tồn tại. Đây cũng là nền tảng để các định hướng về giao thông công cộng, không gian xanh và hạ tầng xã hội được xem xét trong một cấu trúc tổng thể.
Phạm vi nghiên cứu quy hoạch tái thiết kết hợp chỉnh trang đô thị Vĩnh Hưng.
“Thành phố bọt biển”: Khi cây xanh và mặt nước tham gia giải bài toán thoát nước
Một trong những định hướng đáng chú ý tại Sun Vĩnh Hưng là mô hình Sponge City – thành phố bọt biển. Thay vì chỉ dựa vào hệ thống cống thoát nước và trạm bơm, mô hình này hướng tới việc tăng khả năng thấm, lưu giữ và điều tiết nước mưa ngay trong không gian đô thị.
Có thể hình dung một đô thị như một miếng bọt biển: khi mưa xuống, nước được hấp thụ qua các bề mặt thấm nước, thảm thực vật, vùng trũng sinh thái và hồ điều hòa; sau đó được lưu giữ, thấm xuống đất hoặc điều tiết theo điều kiện cụ thể. Cách tiếp cận này giúp giảm áp lực lên hệ thống thoát nước, đồng thời tạo thêm không gian xanh phục vụ đời sống cư dân.
Tuy nhiên, hiệu quả của mô hình Sponge City không chỉ phụ thuộc vào số lượng công viên hay hồ nước. Khả năng thoát nước thực tế còn liên quan đến địa hình, điều kiện thủy văn, tỷ lệ bề mặt thấm nước, năng lực của hệ thống thoát nước và cách vận hành toàn bộ hạ tầng. Vì vậy, việc triển khai cần được đánh giá trên cơ sở thiết kế kỹ thuật và điều kiện cụ thể của khu vực.
Trên thế giới, các nguyên lý tương tự đã được phát triển theo nhiều cách khác nhau. Trung Quốc thúc đẩy chương trình Sponge City tại nhiều đô thị; Hà Lan có các giải pháp quảng trường chứa nước, công viên có thể tạm thời ngập và không gian công cộng tích hợp quản lý nước; Singapore kết hợp hồ chứa, kênh dẫn, công viên và hạ tầng xanh trong quản lý nước đô thị.
Dù cùng hướng tới việc thích ứng tốt hơn với mưa lớn và nước đô thị, mỗi quốc gia có điều kiện tự nhiên, cách quản lý và giải pháp kỹ thuật riêng. Không nên mặc định Sun Vĩnh Hưng sao chép nguyên mẫu của một thành phố cụ thể. Theo định hướng được công bố, Sponge City là một trong những nguyên lý được xem xét trong quy hoạch khu vực.
Nếu được cụ thể hóa đồng bộ, hệ thống cây xanh, mặt nước và các không gian công cộng có thể đóng góp đồng thời vào cảnh quan, khả năng điều tiết nước và chất lượng môi trường sống. Đây là cách tiếp cận đáng chú ý trong bối cảnh các đô thị lớn phải giải quyết đồng thời bài toán phát triển xây dựng và thích ứng với thời tiết cực đoan.
Sponge City hướng tới kết hợp cây xanh, mặt nước và các giải pháp thấm, lưu giữ, điều tiết nước mưa trong đô thị.
Ba tuyến metro và TOD: Tổ chức đô thị xoay quanh giao thông công cộng
Bên cạnh định hướng đô thị xanh, TOD (Transit-Oriented Development) là một nội dung quan trọng trong câu chuyện quy hoạch Sun Vĩnh Hưng. Đây là mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng, trong đó nhà ở, thương mại, dịch vụ và các chức năng đô thị được tổ chức để tăng khả năng tiếp cận các đầu mối vận tải công cộng.
Theo thông tin Sun Group công bố, phương án quy hoạch đề cập đến các khu phức hợp đa chức năng gắn với các ga thuộc ba tuyến đường sắt đô thị số 4, 8 và 15 đi qua khu vực. Các đầu mối này được định hướng kết hợp với thương mại, dịch vụ và không gian ngầm đa chức năng.
Điểm đáng chú ý của TOD là giao thông công cộng không chỉ đóng vai trò đưa người dân từ nơi này đến nơi khác. Khi được tổ chức đồng bộ với không gian đi bộ, khu ở và dịch vụ, hệ thống này còn có thể ảnh hưởng đến cách người dân tiếp cận việc làm, trường học, mua sắm và các tiện ích hàng ngày.
Trong một khu vực tái thiết có quy mô lớn như Vĩnh Hưng, việc tích hợp giao thông công cộng vào cấu trúc đô thị từ giai đoạn quy hoạch có ý nghĩa khác với việc bổ sung một tuyến giao thông sau khi các khu chức năng đã hình thành. Mạng lưới đường bộ, lối đi bộ, các khu chức năng hỗn hợp và điểm trung chuyển cần được xem xét trong mối liên hệ với nhau.
Dù vậy, cần phân biệt rõ giữa định hướng quy hoạch tuyến đường sắt đô thị và hạ tầng đã được xây dựng, vận hành. Việc tài liệu quy hoạch đề cập đến các tuyến số 4, 8 và 15 không đồng nghĩa cả ba tuyến đã hoạt động hoặc mọi vị trí ga, tiến độ và phương án kết nối trong khu vực đã được chốt. Những thông tin này cần tiếp tục được đối chiếu với hồ sơ quy hoạch và công bố của cơ quan có thẩm quyền.
Định hướng tổ chức các chức năng đô thị gắn với giao thông công cộng trong phương án quy hoạch.
Đô thị 15 phút và không gian ngầm: Từ kết nối giao thông đến chất lượng sống
Một định hướng khác được đề cập trong quy hoạch Sun Vĩnh Hưng là mô hình đô thị 15 phút. Theo nguyên lý này, những nhu cầu thiết yếu như trường học, y tế, công viên, mua sắm và vui chơi giải trí được tổ chức để người dân có thể tiếp cận thuận tiện trong khoảng 15 phút đi bộ.
Đây không có nghĩa mọi căn nhà đều cách tất cả tiện ích đúng 15 phút. Mô hình nhấn mạnh việc bố trí các chức năng đô thị gần nơi ở, giảm sự phụ thuộc vào phương tiện cá nhân và tạo điều kiện để người dân sử dụng không gian công cộng thường xuyên hơn.
Đối với một khu vực đang được tái thiết như Vĩnh Hưng, định hướng này cần được xem xét cùng với mật độ dân cư, mạng lưới đường đi bộ, vị trí trường học, cơ sở y tế, công viên và khả năng kết nối giữa các khu chức năng. Chỉ khi những yếu tố đó được tổ chức đồng bộ, “đô thị 15 phút” mới có thể chuyển từ một nguyên lý quy hoạch thành trải nghiệm thực tế.
Bên cạnh không gian trên mặt đất, quy hoạch còn đề cập đến không gian ngầm đa chức năng, trong đó có thể kết hợp các chức năng thương mại, dịch vụ và bãi đỗ xe. Việc tổ chức không gian ngầm có thể giúp sử dụng quỹ đất hiệu quả hơn, nhưng cần được nghiên cứu kỹ về kết nối, an toàn, thoát nước, thông gió và sự liên hệ với các công trình trên mặt đất.
Khi đặt cạnh định hướng TOD, không gian ngầm và đô thị 15 phút, có thể thấy phương án quy hoạch không chỉ tập trung vào từng công trình riêng lẻ. Các lớp hạ tầng được xem xét như một hệ thống: giao thông công cộng hỗ trợ kết nối, mạng lưới đi bộ giúp tiếp cận tiện ích, còn không gian xanh và mặt nước góp phần tạo lập môi trường sống.
Các nguyên lý quy hoạch hướng tới tăng khả năng tiếp cận tiện ích và tổ chức hiệu quả không gian đô thị.
Tái định cư: Bài toán quan trọng của đô thị hiện hữu
Một đặc điểm khiến Sun Vĩnh Hưng khác với nhiều dự án phát triển trên đất mới là khu vực nghiên cứu đã có cộng đồng dân cư sinh sống ổn định. Do đó, tái định cư, giải phóng mặt bằng và tổ chức lại hạ tầng là những nội dung cần được quan tâm song song với tầm nhìn quy hoạch.
Theo thông tin Sun Group công bố, các hộ dân thuộc diện ảnh hưởng được định hướng bố trí tái định cư ngay trên địa bàn phường Vĩnh Hưng. Định hướng này có ý nghĩa đối với việc duy trì khả năng tiếp cận nơi làm việc, trường học, dịch vụ và các mối quan hệ cộng đồng hiện hữu.
Trong tài liệu Vision Master Plan, phương án nghiên cứu tái định cư thể hiện khoảng 6.300 hộ dự kiến cần bố trí, khoảng 6.400 căn hộ tái định cư cao tầng và khoảng 100 lô thấp tầng. Đây là các con số trong tài liệu quy hoạch nghiên cứu, không nên hiểu là số lượng cuối cùng đã được phê duyệt hoặc cam kết phân bổ cho từng hộ gia đình.
Các nội dung cụ thể như phạm vi thu hồi đất, hộ thuộc diện ảnh hưởng, phương án bồi thường, tiêu chí bố trí tái định cư, diện tích nhà ở và thời điểm triển khai cần căn cứ vào hồ sơ, quyết định và thông báo chính thức của cơ quan có thẩm quyền.
Về lâu dài, chất lượng của quá trình tái thiết không chỉ được đo bằng số lượng công trình mới hay quy mô đầu tư. Một tiêu chí quan trọng khác là người dân được bố trí nơi ở như thế nào, khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu có được cải thiện hay không và cộng đồng hiện hữu có thể tiếp tục duy trì những liên kết cần thiết ra sao.
Đây cũng là lý do tái định cư cần được xem là một phần của cấu trúc phát triển đô thị, thay vì chỉ là công việc thực hiện sau khi quy hoạch đã hoàn thành.
Bản đồ nghiên cứu phương án tái định cư tại chỗ; quy mô và bố trí cụ thể cần căn cứ vào hồ sơ được cấp có thẩm quyền phê duyệt.
Sun Vĩnh Hưng và hướng tiếp cận mới trong tái thiết đô thị Hà Nội
Với quy mô nghiên cứu khoảng 447 ha và tổng vốn đầu tư gần 186.000 tỷ đồng, Sun Vĩnh Hưng là dự án đáng chú ý trong quá trình tái thiết đô thị hiện hữu tại Hà Nội. Các định hướng Sponge City, TOD, đô thị 15 phút và không gian ngầm cho thấy quy hoạch đang tiếp cận khu vực theo nhiều lớp chức năng, từ môi trường, giao thông đến tổ chức không gian sống.
Tuy nhiên, các mô hình quy hoạch chỉ phát huy hiệu quả khi được cụ thể hóa bằng thiết kế kỹ thuật, hạ tầng đồng bộ, cơ chế triển khai và quá trình vận hành phù hợp. Đặc biệt, với một khu vực đã có dân cư sinh sống lâu năm, việc tổ chức tái định cư và bảo đảm quyền lợi của người dân là một phần không thể tách rời khỏi mục tiêu phát triển đô thị.
Trong thời gian tới, những thông tin cần theo dõi gồm tiến độ triển khai quy hoạch, các hồ sơ chi tiết về giao thông và hạ tầng, phương án tái định cư cũng như các quyết định chính thức liên quan đến từng khu vực.
Sun Vĩnh Hưng không chỉ là câu chuyện về một dự án quy mô lớn, mà còn là bài toán làm thế nào để tái tổ chức một đô thị hiện hữu theo hướng xanh hơn, kết nối hơn và thuận tiện hơn cho đời sống hàng ngày. Mức độ hiện thực hóa các định hướng này sẽ là yếu tố quan trọng để đánh giá diện mạo Vĩnh Hưng trong tương lai.
