Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm đang đặt sông Hồng vào vị trí của một trục cảnh quan sinh thái – văn hóa chủ đạo, đồng thời mở ra một không gian động lực phát triển mới cho thành phố. Trong bức tranh quy hoạch quy mô hơn 11.400 ha từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở, khu vực phía Đông Nam Hà Nội, đặc biệt là Lĩnh Nam – Vĩnh Hưng, cũng đứng trước những thay đổi đáng chú ý. Đây là lớp quy hoạch mới cần được đặt cạnh quá trình tái thiết đô thị đang diễn ra tại Sun Vĩnh Hưng 447 ha để thấy rõ hơn diện mạo tương lai của khu vực.
Toàn cảnh sông Hồng và không gian đô thị Hà Nội nhìn từ trên cao.
Sông Hồng từ ranh giới tự nhiên trở thành trục phát triển của Thủ đô
Sông Hồng đã gắn với lịch sử hình thành và phát triển của Hà Nội trong hàng nghìn năm. Tuy nhiên, trong cấu trúc đô thị hiện hữu, dòng sông vẫn chưa thực sự trở thành một phần trung tâm của đời sống thành phố. Nhiều khu vực ven sông còn bị chia cắt bởi hệ thống đê, khu dân cư, đất nông nghiệp và hạ tầng hình thành qua nhiều thời kỳ.
Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm đang đặt ra một cách tiếp cận khác. Sông Hồng được xác định là trục cảnh quan sinh thái – văn hóa chủ đạo, gắn với định hướng tổ chức lại không gian đô thị, hạ tầng giao thông, cây xanh, mặt nước, văn hóa, du lịch và các động lực kinh tế mới.
Để từng bước cụ thể hóa định hướng này, Hà Nội đang triển khai lấy ý kiến đối với Điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng tỷ lệ 1/5.000, đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở, cùng phương án hướng tuyến Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng.
Phạm vi nghiên cứu quy hoạch khoảng 11.418 ha, trải dài khoảng 40 km theo sông Hồng. Theo phương án đang được nghiên cứu, không gian này không chỉ dành cho giao thông mà còn bao gồm hệ thống công viên cảnh quan, cây xanh, mặt nước, khu vực phát triển đô thị và những không gian công cộng quy mô lớn.
Một trong những điểm đáng chú ý là khoảng 80 km trục đại lộ được nghiên cứu trong tổng thể phát triển đến năm 2045. Nếu được cụ thể hóa theo định hướng hiện nay, đây không đơn thuần là một tuyến giao thông mới chạy dọc sông mà có thể trở thành một “xương sống” kết nối nhiều khu vực phát triển của Hà Nội.
Tư duy cốt lõi vì thế không phải tìm thêm quỹ đất ven sông để xây dựng bằng mọi giá. Việc khai thác không gian sông Hồng phải đồng thời bảo đảm dòng chảy, khả năng thoát lũ, hệ sinh thái và tạo thêm những không gian công cộng cho người dân.
Công viên, đường đi bộ, đường xe đạp, không gian văn hóa – giải trí, cây xanh và mặt nước được đặt bên cạnh hệ thống giao thông tốc độ cao. Điều Hà Nội hướng tới là biến lợi thế tự nhiên của sông Hồng thành một phần thực sự của cấu trúc đô thị.
Nói cách khác, thành phố đang đứng trước cơ hội chuyển từ tư duy “đô thị bên sông” sang “đô thị hướng về sông”.
Hơn 11.400 ha ven sông bước vào quá trình tổ chức lại không gian
Quy mô của đồ án cho thấy đây là một bài toán phức tạp hơn rất nhiều so với việc hình thành một tuyến đại lộ.
Trong phạm vi nghiên cứu hiện có khu dân cư, làng xóm lâu đời, đất nông nghiệp, di tích lịch sử, không gian mặt nước và nhiều khu vực có điều kiện phát triển khác nhau. Vì vậy, quy hoạch phải đồng thời giải quyết nhiều yêu cầu: bảo tồn, cải tạo, chỉnh trang, tái thiết, tái định cư và phát triển những chức năng đô thị mới.
Theo phương án điều chỉnh đang được lấy ý kiến, toàn bộ không gian được chia thành ba phân đoạn.
Khu vực từ cầu Hồng Hà đến cầu Thăng Long được định hướng gắn với tái thiết đô thị, chỉnh trang làng xóm truyền thống, công viên sinh thái, bảo tồn tự nhiên và thể dục thể thao.
Từ cầu Thăng Long đến cầu Thanh Trì là khu vực trọng tâm, được định hướng như một “phòng khách đô thị”, gắn với dịch vụ tài chính, thương mại, đổi mới sáng tạo và các công trình điểm nhấn của Thủ đô.
Trong khi đó, phân đoạn từ cầu Thanh Trì đến cầu Mễ Sở có quy mô khoảng 3.400 ha, tập trung các cụm công viên, không gian đô thị, thương mại – dịch vụ, nông nghiệp sinh thái và đặc biệt có sự xuất hiện của khu đô thị định cư và đa mục tiêu tại Lĩnh Nam.
Đây chính là chi tiết khiến quy hoạch sông Hồng trở nên đặc biệt đáng quan tâm đối với khu vực phía Đông Nam Hà Nội.
Người dân tìm hiểu phương án điều chỉnh Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng trong thời gian lấy ý kiến.
Quá trình lấy ý kiến cũng cho thấy quy hoạch sông Hồng không thể chỉ được nhìn từ góc độ kiến trúc hay giao thông. Đằng sau những tuyến đại lộ và công viên tương lai là đời sống của hàng trăm nghìn người đang sinh sống tại khu vực.
Bởi vậy, một trong những nguyên tắc được đặt ra là các khu vực cần di dời, tái định cư phải được nghiên cứu đồng bộ với hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội. Các làng xóm có giá trị lịch sử, văn hóa được xem xét bảo tồn, cải tạo phù hợp thay vì áp dụng một mô hình phát triển đồng loạt.
Ngay tại Lĩnh Nam, khu vực Thúy Lĩnh nằm trong nhóm các cụm làng được định hướng cải tạo, chỉnh trang có chọn lọc. Đồng thời, phương án hiện nay đề cập khu đô thị đa mục tiêu Lĩnh Nam khoảng 169,5 ha và khu định cư Lĩnh Nam khoảng 101 ha.
Những con số này chưa nên được hiểu là toàn bộ diện tích sẽ trở thành các dự án nhà ở thương mại. Nhưng chúng cho thấy Lĩnh Nam đang được đặt vào một vai trò đáng chú ý trong quá trình tổ chức lại không gian phía Nam của trục sông Hồng.
Từ Lĩnh Nam đến Sun Vĩnh Hưng: một khu vực đang cùng lúc đón nhiều lớp quy hoạch lớn
Nếu nhìn riêng từng dự án, Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng và Sun Vĩnh Hưng không có quan hệ trực tiếp về pháp lý.
Sun Vĩnh Hưng là tên gọi đang được sử dụng để giới thiệu Dự án cải tạo, chỉnh trang và tái thiết đô thị Vĩnh Hưng, được Sun Group khởi công ngày 28/8/2026 tại phường Vĩnh Hưng, Hà Nội. Dự án có phạm vi nghiên cứu khoảng 447 ha, trong đó khoảng 206,1 ha thuộc khu vực tái thiết và khoảng 240,9 ha thuộc khu vực cải tạo, chỉnh trang.
Trong khi đó, Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng thuộc một lớp quy hoạch và dự án hoàn toàn khác.
Điểm đáng quan tâm nằm ở mối quan hệ không gian giữa hai câu chuyện.
Vĩnh Hưng nằm kế cận Lĩnh Nam. Lĩnh Nam lại xuất hiện trực tiếp trong không gian quy hoạch phía Nam sông Hồng, nơi kéo dài từ cầu Thanh Trì đến cầu Mễ Sở. Bao quanh khu vực còn là hệ thống Vành đai 2, Vành đai 2.5, Vành đai 3 cùng mạng lưới đường đô thị đang tiếp tục được đầu tư và hoàn thiện.
Khi đặt các lớp thông tin này lên cùng một bản đồ, có thể thấy Sun Vĩnh Hưng 447 ha không nằm trong một không gian phát triển biệt lập.
Xung quanh dự án là một khu vực rộng lớn đang được Hà Nội nghiên cứu tổ chức lại về giao thông, dân cư, cảnh quan, không gian công cộng và cấu trúc đô thị.
Đây cũng là điểm khiến Vĩnh Hưng trở nên đáng chú ý trong dài hạn.
Một dự án tái thiết đô thị hơn 400 ha vốn đã có khả năng tạo ra thay đổi lớn đối với khu vực hiện hữu. Nhưng nếu quá trình ấy diễn ra đồng thời với việc Lĩnh Nam được chỉnh trang, mạng lưới giao thông được hoàn thiện và sông Hồng từng bước trở thành một trục phát triển của thành phố, vị trí của Vĩnh Hưng trong bản đồ Hà Nội tương lai có thể được nhìn nhận theo một cách khác.
Điều đó không đồng nghĩa quy hoạch sông Hồng chắc chắn làm tăng giá bất động sản tại Sun Vĩnh Hưng. Cũng không nên biến những công trình thuộc quy hoạch sông Hồng thành “tiện ích” của dự án.
Giá trị đáng theo dõi ở đây là sự thay đổi của cả môi trường đô thị xung quanh Vĩnh Hưng.
Khi Hà Nội hướng về sông Hồng, bản đồ phía Đông Nam cũng có thể thay đổi
Tầm nhìn lớn nhất của Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng không nằm ở chiều dài của một tuyến đường.
Nó nằm ở cách Hà Nội muốn tổ chức lại mối quan hệ giữa thành phố và dòng sông.
Nếu các định hướng hiện nay từng bước được cụ thể hóa, sông Hồng trong tương lai có thể không còn chỉ là khoảng không gian rộng nhìn thấy mỗi khi người dân đi qua những cây cầu. Hai bên sông có thể hình thành một hệ thống công viên, cây xanh, đường đi bộ, xe đạp, không gian văn hóa, vui chơi giải trí và các khu vực phát triển đô thị được tổ chức đồng bộ hơn.
Phối cảnh minh họa định hướng phát triển không gian cảnh quan hai bên sông Hồng trong tương lai.
Từ trên cao, viễn cảnh ấy cho thấy một Hà Nội khác: dòng sông không nằm ngoài đô thị mà trở thành một phần của đô thị; những cây cầu không đơn thuần nối hai bờ mà kết nối các cực phát triển; công viên và mặt nước không còn là phần đất xen kẽ mà trở thành cấu trúc quan trọng của thành phố.
Và ở phía Đông Nam của bức tranh đó là Lĩnh Nam – Vĩnh Hưng.
Đây cũng là lý do người quan tâm đến Sun Vĩnh Hưng không nên chỉ theo dõi những thông tin nằm bên trong ranh giới 447 ha. Một đại dự án tái thiết đô thị sẽ chịu ảnh hưởng rất lớn từ cách thành phố xung quanh nó phát triển trong 10, 20 hay 30 năm tiếp theo.
Vành đai 2.5, Vành đai 3, Lĩnh Nam, cầu Thanh Trì và Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng là những mảnh ghép khác nhau. Không nên gộp chúng thành một dự án hay sử dụng chúng để tạo ra những kỳ vọng quá mức.
Nhưng khi những mảnh ghép ấy cùng xuất hiện trong một giai đoạn Hà Nội đẩy mạnh tái cấu trúc không gian đô thị, chúng tạo nên một bối cảnh rất đáng theo dõi cho Vĩnh Hưng.
Sông Hồng đã đi cùng Hà Nội qua hàng nghìn năm lịch sử. Trong tầm nhìn phát triển mới, dòng sông đang được trao thêm một vai trò: trở thành trục cảnh quan sinh thái – văn hóa và một động lực kết nối không gian của Thủ đô.
Nếu tầm nhìn ấy dần trở thành hiện thực, sự thay đổi sẽ không chỉ diễn ra dọc hai bờ sông.
Nó có thể lan tới những khu vực đô thị nằm phía sau hành lang ven sông, nơi các dự án tái thiết lớn đang bắt đầu hình thành.
Sun Vĩnh Hưng 447 ha nằm trong chính bối cảnh đó.
Và có lẽ câu hỏi đáng quan tâm nhất không phải là Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng cách Sun Vĩnh Hưng bao nhiêu kilomet, mà là:
Khi Hà Nội thực sự quay mặt về phía sông Hồng, Vĩnh Hưng sẽ đứng ở đâu trên bản đồ phát triển mới của Thủ đô?
